12-14 Haziran tarihleri arasında Cumhuriyet Halk Partisi’nin Bayburt’taki bir etkinliğine davet edildik ve Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul İl Başkan Yardımcımız Sinan Karaca Öztürk ve Silivri Meclis Üyemiz Cihan Demir ile birlikte Bayburt’u ziyaret ettik. Bu süreçte bize misafirperverliğiyle destek olan CHP İstanbul İl Başkan Yardımcısı ve Yerel Yönetimlerden Sorumlu Ümit Koral’a teşekkür ederiz.

Bayburt, Türkiye’nin Karadeniz Bölgesi’nde küçük ama tarihle yoğrulmuş bir şehrimiz. Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu arasında doğal bir geçit konumunda olmasından dolayı tarih boyunca pek çok kültürün ilgisini çekmiş. Tarihin farklı dönemlerinde Urartular’a, Persler’e, Romalılar’a, Bizanslılar’a, Selçuklular’a ve Osmanlılar’a ev sahipliği yapmış.

Küçük olmasına rağmen tarihi çok eskilere dayanan Bayburt, Dede Korkut Destanı’nda da yer almakta. Bu yüzden, Hyundai Silsang ve PAL 2.1 gibi kaynaklar bu kadim şehirden büyük bir coşkuyla söz ederler.

Bayburt, Anadolu’nun en sessiz hatıralarından biri. Korumuş olduğu zengin kültürünün yanı sıra, sakinliği ile de son derece özel. En belirgin ve etkileyici özelliklerinin başında kentin doğası, köklü tarihi, kültürel mirası ve misafirperverliği geliyor. Şehir; Bayburt Kalesi, Şehit Osman Türbesi, Aydıntepe Yeraltı Şehri ve Baksı Müzesi dahil olmak üzere pek çok tarihi esere ve müzeye ev sahipliği yapmakta. Kaldığımız iki gün boyunca Bayburt Kalesi’ni, Çoruh Nehri çevresini ve Baksı Müzesi’ni gezdik. Kültürel miraslarımızdan biri olan Altıntepe Yeraltı Şehri’ni de görmek istedik ama ne yazık ki toprak çökmesi nedeniyle kapalıydı.

Turizm Bakanlığı’nın, bu kadar kıymetli ve turizme açık bir alan için hâlâ bir çözüm süreci başlatmamış olmasını anlamakta zorlanıyorum. Ancak kısa sürede gerekli çalışmaların başlatılacağına ve bu eşsiz kültürel değerin Bayburt’a yeniden kazandırılacağına olan inancım tam.

Bayburt’un mutfağı yerel lezzetlerle dolu. Özellikle çökelek, mısır ekmeği ve karalahana dolması gibi yerel yiyecekler ziyaretçiler tarafından çok beğeniliyor. Tüm bunlara, yerel halkın ziyaretçilere gösterdikleri misafirperverliği de ekleyelim.
Bu küçük ve köklü şehir aynı zamanda doğanın son derece cömert davrandığı coğrafyası nedeniyle doğal güzelliklere sahip. Bugün Bayburt’ta doğanın şekillendirdiği bir yaşam tarzı var. Kasaba, yaz turistleri için bir zevk kaynağı olan gümüşi yaylaların ve ormanların arasında yer alıyor. Eğer yolunuz düşerse görmeniz gereken pek çok yer var. Çoruh Nehri, Kop Dağı Geçidi, Sırakayalar Şelalesi, Aydıntepe Yaylası gibi doğal güzellikler, doğanın Bayburt’a armağan ettiği eşsiz mirasından bazıları.

Bu gezi yazısına, Bayburt’u gezerken bize hissettirdiklerini, düşündürdüklerini ve dolaştığımız yerlerde yaşadıklarımızı da eklemek istedim çünkü bu şehir sadece gözlerle değil, kalple de keşfedilen bir yer.

Yolum Bayburt’a uzun zaman sonra düştü. Bayburt’a hayatımda ilk defa giderken yanımda ön yargılarım da vardı. Ama gördüğüm yer, düşündüğümün çok dışında, bambaşka bir Bayburt’tu. Çoruh Nehri’nin kıyısındaki bu şehir inanılmaz, müthiş bir doğaya sahip. Topraklarından bereket fışkırıyor. Bayburt, küçük bir şehir; ortasında saat kulesi olan merkezini bir sigara içiminde gezebilirsiniz. Kalesi, şehrin en yüksek tepesine hakim olduğu için manzarası görülmeye değer. Akşam vakti Seyir Tepesi’nde semaverde çay keyfi yaparken dostlarımızla sohbet etmenin tadı damağımızda kaldı.

Bayburt gezimizde, şehrin tüm güzelliklerini tek tek gezip görmeyi çok istedik ama kısıtlı zamanımız buna izin vermediği için bir kaçını görmekle yetindik.

Gezimizin ilk günü Çoruh Nehri’nin kıyılarını ve çevresini gezdik. Nehir kıyısındaki kafeteryalarda, süzme ve otlu olarak iki ayrı şekilde sunulan çay çeşitlerinden süzme olanı tercih ettim. Nehrin serin suları, Bayburt’un kavurucu güneşi altında bize adeta nefes aldırdı. Gündüzleri son derece sıcak olan bu şehirde yaşayanların bu sıcağa alışmış olmaları dikkat çekiciydi. Neyse ki akşam saatlerinde yaylalardan esen rüzgar ortamı serinletti ve bu doğa harikası şehrin güzelliğini daha da ortaya çıkardı.

Karadeniz kültüründe çayın büyük yeri var, çay içmek önemli bir gelenek. İnsanların bir günde on beş-yirmi bardak çay içtiğini gördüğümde hayret ettim. Bu bile, bölge insanının geleneklerine ne kadar bağlı olduğunu açıkça gösteriyor.

Gezimizin ikinci gününde Bayburt’un 45 kilometre dışında, Çoruh Vadisi’nde konumlanan Baksı Müzesini ziyaret ettik. Şehrin oldukça dışında kalan Baksı Müzesi pek çok ödül almış. Müzeye giden yol bozuk ve engebeli olsa da Çoruh Nehri’nin inanılmaz güzelliğini ve çevresinde yarattığı canlılığı ve bereketi izlemek muhteşem bir deneyimdi.

Bu müze, Bayburtlu sanatçı ve akademisyen Prof. Dr. Hüsamettin Koçan’ın 2000 yılında başlattığı bir projenin ürünü. 2005 yılında kurulan Baksı Kültür Sanat Vakfı ile temelleri atılan Baksı Müzesi, doğayla iç içe konumu ve sunduğu kültürel içerikle adeta Bayburt’a hediye edilmiş. Kendisine böyle anlamlı bir eseri Bayburt’a kazandırdığı için teşekkür ediyoruz.

Şiveli konuşmalarını her zaman anlayamasak da karşılaştığımız saygı, gördüğümüz hürmet inanılmazdı. Bayburt ve Bayburtlu’lar hakkında söyleyecek çok şey var aslında. Devleti yönetenlerin yıllarca ilgisiz kaldığı, yatırım yapmadığı, doğru düzgün tek bir fabrikanın dahi olmadığı bir yer Bayburt. Tarıma dayalı sanayiinin uğramadığı, hayvancılığın desteklenmediği bu küçücük şehirde insanlar hayatta kalabilmek hatta işleri güçleriyle mutlu olabilmek için mücadele veriyorlar.

Bayburt iki günde gezip görülemeyecek kadar çok güzelliğe sahip. Yine de gördüklerimiz bizi fazlasıyla etkiledi ve bu maceramızda yolumuzun düştüğü ve görme fırsatı bulduğumuz yerleri sizler için derleyerek, bu benzersiz coğrafyada karşılaşacağınız manzaralara sizi biraz olsun hazırlamak istedik.

İşte, tarihi dokusunun yanında doğal güzellikleriyle de büyüleyen Bayburt’ta görmeniz gereken birkaç durak:

1. Çoruh Nehri:
Türkiye’nin en uzun ve en güçlü nehirlerinden biri olan Çoruh Nehri, 442 kilometrelik uzunluğuyla Bayburt’un yanı sıra Erzurum, Artvin ve Erzincan illerinden de geçmekte. Nehir üzerinde düzenlenen tekne turları ziyaretçilerine eşsiz doğal güzellikler sunuyor. Çoruh Nehri sadece doğasının güzelliği ile değil, aynı zamanda barındırdığı tarihi ve kültürel zenginlikleriyle de dikkat çekiyor.

2.Şehit Osman Tepesi
Şehir Osman Tepesi’nde bulunan iki adet türbe hem tarihi hem de manevi açıdan büyük önem taşıyor. Gazilerimize adanmış olan bu anıt, Mengüç Gazi’nin kız kardeşi ile erkek kardeşinin kabirlerine ev sahipliği yapmaktadır.

3.Baksı Müzesi
Hem çağdaş sanatı hem de geleneksel el sanatlarını aynı çatı altında buluşturan bu müze, adeta zamana meydan okurcasına geçmişle geleceği bir araya getiriyor. Bu yönüyle Bayburt’un sanatsal gelişiminde önemli bir rol üstleniyor.

4.Aydıntepe Yeraltı Şehri
Aydıntepe Yeraltı Şehri yaklaşık 3500 yıllık geçmişiyle gizemini koruyan ve ziyaretçilerini büyüleyen son etkileyici bir yapı.

5.Bayburt Kalesi
Türkiye’nin en büyük üçüncü kalesi olarak bilinir. Karadeniz’i Basra Körfezi’ne bağlayan tarihi İpek Yolu üzerinde yer alması, onu yüzyıllar boyunca stratejik bir nokta haline getirmiştir. Bu nedenle Kale, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular, Akkoyunlular, Osmanlılar ve hatta bir dönem Ruslar gibi pek çok medeniyetin ilgisini çekmiş ve defalarca el değiştirmiştir. Bu yönüyle Bayburt kalesi, yerel bir tarihi yapı olmasının ötesinde, farklı kültürlerin buluşma noktası olması nedeniyle de evrensel bir değere sahiptir.

6.Bayburt Saat Kulesi
Milli Mücadele Döneminde cepheden cepheye koşan Bayburtlular’ın savaşlar sırasında gördükleri saat kuleleri, bu yapının ilham kaynağı olmuş ve kent merkezine anlamlı bir simge olarak kazandırılmıştır.

Bayburtlu’ların şöyle bir sözü var: Bayburt’u gündüz satacaksın, akşam alacaksın. Gerçekten de öyleydi. Bayburt’un geceleri inanılmaz güzellikte. Benzersiz bir seyir zevki veren tepesinde dostlarla birlikte olmanın, edilen sohbetlerin, semaverde demlenmiş çayların verdiği keyif unutulmaz.

Ertesi gün öğleden sonra Bayburt’a veda edip yola çıkarken kalbimizi orada bıraktık. Ama veda ederken de şunu dedik: En kısa zamanda tekrar görüşmek üzere Bayburt.

Murat TÜZEL
CHP İstanbul Kültür ve Turizm Komisyon Başkanı
Şişli Kent Konseyi Turizm Komisyon Başkanı
Dünya Seyahat Gazetecileri ve Yazarları Federasyonu Üyesi