7-11 Şubat tarihleri arasında, CHP İstanbul İl Turizm Komisyonu Başkanı olarak şahsım ve CHP İstanbul Sosyal Politikalardan Sorumlu İl Başkan Yardımcısı Sinan Karaca Öztürk ile birlikte Almanya’nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin en büyük şehri olan Köln’e kapsamlı bir ziyaret gerçekleştirdik.

Ziyaretimizin temel amacı, Türkiye’deki Roman vatandaşlarımız ile Almanya’da yaşayan Roman vatandaşların kültürel, ekonomik ve dini açılardan gösterdikleri farklılıkları yerinde incelemek ve bu sosyolojik gözlemleri raporlaştırmaktı. Bu saha çalışmasının yanı sıra, Köln’ün turizm yapısını ve kentsel dinamiklerini de mercek altına alma fırsatı bulduk. Programımız kapsamında CHP Almanya Federasyon Başkanı Özgür Uçma’yı da ziyaret ederek oldukça verimli ve efektif bir toplantı gerçekleştirdik. Görüşmemizde partimizin Almanya’daki çalışmaları ve gelecek dönemde hayata geçirilebilecek olası iş birliği çözümleri üzerine fikir birliğine vardık.

Köln’de geçirdiğim süre boyunca hem bir siyasetçi hem de bir gözlemci olarak dikkatimi çeken bazı temel tespitleri sizlerle paylaşmak isterim.

Cologne ya da Köln, yaklaşık 4 milyonluk nüfusu ve 405 km2 alana yayılan yüzölçümü ile Almanya‘nın dördüncü, Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin ise en büyük şehri. Yalnızca Almanya’nın değil, tüm Avrupa’nın merkezinde, kara ve demiryollarının kesişim noktasında ve Ren Nehri’nin en işlek bölgesinde bulunuyor. Derli toplu, temiz ve tarihî dokusunu korumuş bir kent. Almanya’nın en eski kentlerinden biri olduğunu her adımda hissettiriyor. Otuz adet müzesi ve yüz yirmi adet sanat galerisiyle, gerçek bir “kültür ve sanat kenti.”

Eyaletin en önemli kültür, bilim, sanat, ticaret ve eğlence merkezi olmasının yanı sıra Köln, demir ve havayolu ulaşım ağının da kesişme noktası. Ren Nehri, kenti iki yakaya ayırıyor. Nehrin sol tarafında tarihî yapılar, sağ tarafında ise kentin modern yapıları yer almakta. Ziyaretimiz sırasında Ren Nehri’ni gezmek istedik ancak nehir taşması riskine karşı turistik ziyaretlerin anında kapatılması, “önce güvenlik” anlayışının ne kadar yerleşik olduğunu gösteriyordu.

Nehrin her iki yakası, ikisi demiryolu köprüsü olan sekiz köprüyle birbirine bağlanmış.

Bunlardan biri, 2.Dünya Savaşı dönemindeki en önemli köprülerden olan Hohenzollern Köprüsü. 1907-1911 yılları arasında inşa edilen köprü, Hava bombardımanlarına rağmen ağır hasar görmemiş. Ancak, Müttefik Kuvvetler‘in Köln’ün batı kıyısını işgal etmeye başladığı 6 Mart 1945’te Alman istihkâm birimi tarafından havaya uçurulmuş. Savaşın bittiği 8 Mayıs 1945 tarihine kadar yeniden yapılandırılarak yaya geçidine açılmış. Toplam uzunluğu 409,19 metre olan Hohenzollern Köprüsü günümüzde, Aachen’den Köln’e uzanan demiryolu hattını taşımakta. Günde 1200’den fazla trenin geçtiği köprü, Köln’ün önemli bir parçası olarak kabul ediliyor.

Demiryolunun geçtiği diğer köprü olan Severins Köprüsü ise 2. Dünya Savaşı’ndan sonra Köln’de inşa edilen ilk köprü. 1959’da açılan köprünün en önemli özelliği, gövdesinin çelik halatlarla gergili olması ve asimetrik olarak yerleştirilmiş A şeklinde plana sahip olması. Bu sayede Deutzer limanı kıyı motorlu gemileri için kullanılabilir durumda kalmış, ayrıca, Ren nehrinin sol kıyısındaki katedral ve eski şehrin manzarasını engellememiş. Severins Köprüsü özel bir demiryolu gövdesine sahiptir ve Ren Nehri ve Ren limanı üzerinden şehir içi araç trafiğin çevre yollarına bağlıyor. Şehrin diğer köprüleri gibi yeşil boyalı olan köprü, 1989 yılından beri tarihi anıt olarak tescilli.

Kentin en ünlü yapısı, Hristiyanlığın Katolik mezhebi için açılmış bir ibadethane olan Köln Katedrali. İnşası, 1248-1880 yılları arasında, tam 632 yılda tamamlanan Köln Katedrali, 7 bin m²’lik alana inşa edilmiş. Yüksekliği 157 metreyi bulan, Gotik tarzda ve çift kuleli olan katedral, UNESCO Kültür Mirası listesinde yer almakta.

Köln’deki önemli yapılardan biri de Köln Merkez Camii. 4500 m²’lik bir alanı kaplayan cami 2 bin ila 4 bin kişiyi barındırabiliyor. 35 metre yüksekliğinde bir cam kubbesi ve 55 metre yüksekliğinde iki minaresi olan caminin inşaatına 2009 yılında başlandı. 2017 yılında ibadete açılan caminin bir restoranı, ibadethanesi, kütüphanesi ve İslami kültür merkezi bulunuyor.

Teknoloji ve Şehircilikte Planlama Gücü

Havalimanından şehre girerken yol boyunca ne sağımda ne solumda tek bir kaçak yapı ya da çarpık kentleşme örneği görmedim; her yer ormanlarla kaplı ve yemyeşil. Şehir merkezinde ise evler genellikle iki katlı ve çatılar kar birikmesini önlemek amacıyla oldukça dik bir açıyla inşa edilmiş. Bisiklet ve araç yollarının birbirine entegrasyonu o kadar kusursuz ki herkesin kurallara sıkı sıkıya uyması sayesinde trafikte en ufak bir aksama yaşanmıyor. “Darısı Türkiye’nin başına” demekten kendimi alamadım. Şehircilik açısından Köln, yaklaşık Balıkesir ile benzer bir nüfusa sahip olmasına rağmen planlama konusunda beklentilerin çok üzerinde.

Almanya ile aramızdaki teknolojik uçurum, telekomünikasyon alanında kendisini açıkça hissettiriyor. Almanya, 5G teknolojisini 2019’da pilot bölgelerde denemeye başlamış ve 2020’de ülke genelinde aktif hale getirmişken; biz ülkemizde hala 4.5G ile devam ediyoruz. Bu durum sadece bir hız meselesi değil, aynı zamanda turizm ve dijital ekonomi açısından rekabet gücümüzü zayıflatan ciddi bir faktör.

Turizm ve Gastronomide “Türkiye Standartları” Gerçeği

Turizm sektöründen biri olarak Almanya’nın turistik değerlerine ve ziyaretçilerine verdiği kıymeti takdir etsem de hizmet kalitesi ve gastronomi konusunda Türkiye’nin yanına bile yaklaşamadıklarını rahatlıkla söyleyebilirim. Ancak konaklama ve servis sektörü tam bir hayal kırıklığıydı. Novotel’de kaldığımız süre boyunca odalarda terlik, su ya da telefon gibi Türkiye’de en temel standart sayılan hizmetlerin hiçbirine rastlamadık. Gece susadığınızda odanızda su yok; tek çözüm, resepsiyonun önündeki sebilden sürahinizi doldurup odanıza taşımak. Otel yönetimi tamamen “beyaz yakalı” Almanlardan oluşurken geri kalan tüm personelin göçmenlerden oluşması dikkat çekici bir sınıfsal gözlemdi.

Servis kalitesindeki zayıflığı şu örnekle özetleyebilirim:

Yazı yazmak için garsondan bir tükenmez kalem rica ettiğimde, elinde tek bir kalem olduğunu ve onu da veremeyeceğini söyledi. Başka bir yerden temin etmesini rica ettiğimde ise “maalesef yok” cevabını aldım. Türk misafirperverliği ve çözüm odaklılığı ile kıyasladığımızda, servis konusunda bizden “100 gömlek” aşağıdalar. Gastronomi ve kahvaltı kültürü açısından da Türkiye’nin zenginliğinin çok uzağındalar.

Sosyal Yaşam ve Acı Bir Tablo

Şehir nüfusunun yüzde 20´si yabancı ve yabancı kesimin yüzde 60´lık kısmının şehirde ikamet etmesi sayesinde şehir kozmopolit bir yapıya sahip. Şehre adım attığınız ilk andan itibaren sizi disiplinli bir sosyal yaşam karşılıyor. Örneğin, sokak çalgıcılarının bile belirli saatler çerçevesinde performans sergilemesine izin verilmesi, kentin gürültü kirliliğine karşı geliştirdiği medeni bir çözüm olarak karşımıza çıkıyor.

Köln’de yoğun bir Türk nüfusu var; hem ikamet edenler hem de iş yeri sahipleri olarak kentin her yerindeler. Şehrin yerlisi birbirine karşı son derece saygılı ve kurallara bağlı. Hayvan Hakları konusunda gösterilen hassasiyet ise büyüleyici. Gece dolaşırken köpeklerin tasmalarında aydınlatmalar gördüm; bu, olası kazaları önlemek için alınan basit ama etkili bir önlem. Bindiğim taksideki Türk şoförün, “Türkiye’nin her bakımdan çok önündeler” şeklindeki tespiti ise üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir gerçeklik olarak hafızama kazındı.

Ziyaretimin son gününde Köln’deki Türk mahallesine uğradım. Şehrin geri kalanı pırıl pırılken, Türk mahallesine girdiğimde karşılaştığım manzara bir Türk olarak beni derinden üzdü. Yerlerdeki sigara izmaritlerinden çöplere kadar uzanan hijyen sorunları, maalesef kültürel bir özeleştiri yapmamızı gerektiriyor.

Sonuç olarak, Köln, şehircilik ve teknoloji disipliniyle bizlere pek çok ders verirken, hizmet sektörü, gastronomi ve insani sıcaklık konusunda Türkiye’nin sahip olduğu cevherin ne kadar kıymetli olduğunu bir kez daha anlamamı sağladı.

Bir turizmci olarak Köln’e ait turizm istatistiklerini burada ayrıca paylaşmak istedim.

Köln Şehri Turizm İstatistikleri Raporu

1. Genel Bakış

Köln, Almanya’nın en önemli şehir turizmi merkezlerinden biri olup kültür turizmi, fuar–kongre turizmi (MICE), etkinlik turizmi ve şehir gezisi (city tourism) alanlarında güçlü bir destinasyondur. Pandemi sonrası dönemde şehir turizmi hızlı bir toparlanma göstermiş ve ziyaretçi sayıları önceki yılların üzerine çıkmıştır.

2. Güncel Turizm Verileri (2024)

2.1 Ziyaretçi ve Geceleme Sayıları

Toplam ziyaretçi sayısı: yaklaşık 4,2 milyon

Toplam geceleme sayısı: yaklaşık 7,1 milyon

Önceki yıla göre artış:

Ziyaretçi sayısı: %8 artış

Geceleme sayısı: %7,9 artış

Bu veriler, Köln turizminin pandemi sonrası dönemde güçlü bir büyüme trendi yakaladığını göstermektedir.

2.2 Turist Profili

Ziyaretçilerin yaklaşık %64’ü yerli turist (Almanya içinden)

En önemli uluslararası turist pazarları: Birleşik Krallık ve Hollanda

Uluslararası turist oranında son yıllarda artış gözlenmektedir.

2.3 Turizm Ekonomisine Katkı

Turizmin şehir ekonomisine toplam katkısı: yaklaşık 5,49 milyar €

Şehir ekonomisi açısından turizm; konaklama, gastronomi, ulaşım ve perakende sektörlerinde önemli gelir kaynağıdır.

2.4 Konaklama Kapasitesi

Toplam otel yatağı kapasitesi: yaklaşık 37.700

Ortalama doluluk oranı: %55,8

Şehirde geniş bir otel ve konaklama altyapısı bulunmaktadır.

2.5 Etkinlik ve Kongre Turizmi (MICE)

Köln, Almanya’nın önemli fuar ve kongre şehirlerinden biridir.

2024 yılı verileri:

Toplam etkinlik sayısı: 42.300

Katılımcı sayısı: 7,1 milyon

Bu durum şehir turizminin sadece tatil amaçlı değil, iş ve organizasyon turizmi açısından da güçlü olduğunu göstermektedir.

3. Son Yıllarda Turizm Trendleri

Yıl Ziyaretçi Sayısı Geceleme Sayısı

2024: 4,2 milyon 7,1 milyon

2023: 3,8 milyon 6,6 milyon

2022: 3,2 milyon 5,6 milyon

Trend Değerlendirmesi:

Pandemi sonrası hızlı toparlanma gerçekleşmiştir.

Turizm talebi sürekli artış göstermektedir.

2024 yılında şehir tarihindeki en yüksek geceleme sayısı kaydedilmiştir.

4. Köln Turizminin Temel Özellikleri

– Güçlü şehir turizmi destinasyonu

– Kültür ve tarih turizmi açısından önemli merkez

– Fuar ve kongre turizmi yüksek paya sahip

– Uluslararası ziyaretçi oranı artmakta

– Turizmin şehir ekonomisine katkısı yüksek

5. Almanya Şehir Turizminde Köln’ün Yeri

5.1 Almanya’daki Konumu

Köln, Almanya’da şehir turizmi açısından en çok ziyaret edilen destinasyonlar arasında yer almaktadır. Özellikle fuar turizmi, kültür turizmi ve etkinlik turizmi sayesinde ülke turizminde önemli bir paya sahiptir.

Geceleme sayıları bakımından Köln, genellikle aşağıdaki şehirlerle birlikte üst sıralarda yer alır:

– Berlin – Almanya’nın en büyük turizm destinasyonu

– Münih – kültür ve iş turizmi merkezi

– Hamburg – liman ve şehir turizmi

– Frankfurt am Main – finans ve fuar turizmi

– Düsseldorf – ticaret ve moda turizmi

Köln özellikle fuar ve kongre turizmi açısından Almanya’nın en güçlü şehirlerinden biri olup, ziyaretçi başına harcama düzeyi yüksek destinasyonlar arasında gösterilmektedir.

5.2 Köln’ün Şehir Turizmindeki Güçlü Yönleri

– Avrupa’nın önemli fuar merkezlerinden biri (Koelnmesse etkisi)

– Kültürel miras ve tarih turizmi

– Büyük ölçekli etkinlik ve festival turizmi

– Ren Nehri şehir turizmi

– Almanya’nın en büyük karnaval etkinliklerinden biri

Bu özellikler Köln’ü sadece tatil değil, iş ve etkinlik turizmi açısından da güçlü bir şehir yapmaktadır.

6. Köln’ün Turistik Çekim Merkezleri ve Ziyaretçi Sayıları

Aşağıda şehrin en önemli turistik noktaları ve tahmini yıllık ziyaretçi sayıları yer almaktadır (belediye ve turizm kurumlarının ortalama verilerine dayalıdır).

6.1 Kölner Dom (Köln Katedrali)

– Yıllık ziyaretçi: 6 milyon+

– UNESCO Dünya Mirası

– Almanya’nın en çok ziyaret edilen turistik yapılarından biri

– Köln turizminin ana çekim merkezi

6.2 Museum Ludwig

– Yıllık ziyaretçi: yaklaşık 700.000

– Modern sanat koleksiyonları (Picasso eserleri dahil)

– Avrupa’nın önemli modern sanat müzelerinden biri

6.3 Schokoladenmuseum Köln

– Yıllık ziyaretçi: yaklaşık 650.000

– Köln’ün en popüler tematik müzelerinden biri

– Aile turizmi açısından önemli

6.4 Köln Hayvanat Bahçesi

– Yıllık ziyaretçi: yaklaşık 1,8 milyon

– Almanya’nın en eski ve en büyük hayvanat bahçelerinden biri

6.5 Hohenzollern Köprüsü

– Resmi ziyaretçi sayısı yok (kamusal alan)

– Fotoğraf turizmi ve şehir simgesi

– Aşk kilitleriyle tanınır

6.6 Köln Eski Şehir (Altstadt)

– Yıllık ziyaretçi: birkaç milyon (tahmini)

– Tarihi mimari, restoran ve alışveriş alanları

– Kültür ve şehir turizmi merkezi

6.7 Kölner Karneval

– Yıllık katılımcı: yaklaşık 1–1,5 milyon ziyaretçi

– Avrupa’nın en büyük sokak festivallerinden biri

– Şehir turizmine önemli ekonomik katkı sağlar

Genel Değerlendirme

Köln, Almanya şehir turizmi içinde üst sıralarda yer alan güçlü bir destinasyondur. Özellikle Köln Katedrali, müzeler, etkinlikler ve fuar turizmi şehrin ziyaretçi sayısının yüksek olmasında belirleyici rol oynamaktadır. Şehrin turistik yapısı; kültür, etkinlik ve iş turizminin birleşiminden oluşan çeşitlendirilmiş bir profile sahiptir.

Murat TÜZEL

CHP İstanbul İl Başkanlığı Turizmden Sorumlu Komisyon Başkanı

Şişli Kent Konseyi Turizm Komisyon Başkanı

Dünya Seyahat Gazetecileri ve Yazarları Federasyonu Üyesi