Geçtiğimiz hafta, Avrupa Birliği yetkilileri, 27 üyeli blok içinde yapay zeka kullanımını düzenleyen dünya çapında lider kurallar üzerinde anlaşmaya varmak için geç saatlere kadar çalıştı.

Yapay Zeka Yasası, Avrupa’da teknolojiyi düzenlemeyi amaçlayan ve küresel etki yaratması beklenen en son düzenleme setidir.

İşte Yapay Zeka Yasası’nın detaylı incelemesi:

Yapay Zeka Yasası: Risk Odaklı Bir Yaklaşım

Yapay zeka kullanımı olan ürün veya hizmetlere “risk odaklı bir yaklaşım” getiren Yapay Zeka Yasası, teknolojiyi düzenlemek yerine yapay zeka kullanımlarını düzenlemeye odaklanıyor. Bu düzenleme, demokrasiyi, hukukun üstünlüğünü ve özgür konuşma gibi temel hakları korumayı, aynı zamanda yatırımı ve inovasyonu teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

Uygulama ne kadar riskliyse, kurallar o kadar katıdır. İçerik öneri sistemleri veya spam filtreleri gibi sınırlı risk taşıyanlar, yalnızca yapay zeka tarafından çalıştıklarını açıklamak gibi hafif kuralları takip etmek zorundadır.

Tıbbi cihazlar gibi yüksek riskli sistemler ise yüksek kaliteli veri kullanımı ve kullanıcılara açık bilgi sağlama gibi daha sıkı gereksinimlere tabi olacaktır.

Sosyal davranışı yönlendiren sosyal puanlama sistemleri, bazı türlerdeki öngörücü polislik ve okullar ile iş yerlerinde duygusal tanıma sistemleri gibi kabul edilemez bir risk oluşturduğu için bazı yapay zeka kullanımları yasaklanmıştır.

Polisin yapay zeka destekli uzaktan “biyometrik tanımlama” sistemleri kullanarak kamusal alandaki kişilerin yüzlerini taramasına ise kaçırılma ve terör gibi ciddi suçlarda izin verilecektir.

Yapay Zeka Yasası, Avrupa Parlamentosu’ndan nihai onay alana kadar iki yıl yürürlüğe girmeyecek. İhlaller, 35 milyon euro (38 milyon dolar) veya şirketin küresel gelirinin %7’sine kadar para cezalarına neden olabilir.

Yapay Zeka Yasası Dünyayı Nasıl Etkiler?

Yapay Zeka Yasası, AB’nin neredeyse 450 milyon sakinine uygulanacak olsa da, uzmanlar Brüksel’in küresel standartlar olarak hareket eden kuralları belirleme konusundaki lider rolü nedeniyle etkisinin çok ötesinde hissedilebileceğini söylüyor.

AB, daha önce teknoloji direktifleri konusunda aynı rolü oynamış, özellikle Apple’ı kendi iç tasarımı Lightning kablosundan vazgeçmeye zorlayan ortak bir şarj kablosunu zorunlu kılmıştır.

Çoğu diğer ülke yapay zekayı nasıl kontrol edebileceklerini düşünürken, AB’nin kapsamlı düzenlemeleri bir kılavuz olarak hizmet edebilir.

Columbia Hukuk Fakültesi profesörü ve AB hukuku ve dijital düzenleme uzmanı Anu Bradford, “Yapay Zeka Yasası, dünyanın ilk kapsamlı, yatay ve bağlayıcı yapay zeka düzenlemesidir. Bu sadece Avrupa’da bir oyun değiştirici olmakla kalmayacak, aynı zamanda dünya çapında yapay zekanın düzenlenebileceğini ve gelişiminin demokratik denetime tabi tutulabileceğini göstermekte dünya için önemli bir itici güç olacak” dedi.

Yasa’nın yapmadığı şeylerin bile küresel etkileri olabilir, hak grupları söylüyor.

Canlı yüz tanıma üzerinde tam bir yasağı takip etmeyerek, Brüksel, “27 AB Üye Devleti’nde distopik dijital gözetimi onaylamış ve küresel olarak yıkıcı bir önceden belirlenmiş bir karar vermiştir,” dedi Amnesty International.

Kısmi yasağın, “zaten AB içinde insan hakları, sivil alan ve hukukun üstünlüğüne yönelik devasa zararları durdurmak ve önlemek için büyük bir fırsatı kaçırdığını” belirtti.

Amnesty ayrıca, insan haklarına zarar verebilecek yapay zeka teknolojilerinin ihracatını yasaklamamak gibi yasamanın başarısızlığını eleştirdi.

Dünya Ülkeleri Yapay Zeka Düzenlemeleri Konusunda Neler Yapıyor?

Dünyanın iki büyük yapay zeka gücü, ABD ve Çin, kendi kuralları üzerinde çalışmaya başladı.

ABD Başkanı Joe Biden, Ekim ayında geniş kapsamlı bir yapay zeka başkanlık kararnamesini imzalayarak, bu kararnameye dayanacak olan yasama ve küresel anlaşmaları bekliyor.

Bu, önde gelen yapay zeka geliştiricilerinin güvenlik test sonuçlarını ve diğer bilgileri hükümetle paylaşmalarını gerektiriyor. Ajanslar, AI araçlarının kamuya açıklanmadan önce güvenli olduğunu sağlamak için standartlar oluşturacak ve AI tarafından üretilen içeriği etiketlemek için rehberlik yayınlayacak.

Biden’ın emri, daha önce Amazon, Google, Meta, Microsoft gibi teknoloji şirketleri tarafından yapılan gönüllü taahhütlerin üzerine inşa edilmektedir.

Diğer yandan, Çin, içerideki insanlar için üretilen metin, resim, ses, video ve diğer içerikler için “geçici önlemler” içeren “gezer yapay zeka yönetimi” için önlemler yayımladı.

Devlet Başkanı Xi Jinping, aynı zamanda AI gelişimi için açık ve adil bir ortam çağrısında bulunan Küresel Yapay Zeka Yönetişimi İnisiyatifi’ni önerdi.

Yapay Zeka Yasası ChatGPT’yi Nasıl Etkiler?

OpenAI’nin ChatGPT’nin spektaküler yükselişi, teknolojinin dramatik olarak ilerlediğini gösterdi ve bu da Avrupa politika yapıcılarını önerilerini güncellemeye zorladı.

Yapay Zeka Yasası, chatbotlar ve çok çeşitli görevleri yerine getirebilen diğer “genel amaçlı yapay zeka sistemleri” için hükümler içermektedir. Yetkililer, çoğu genel amaçlı sistem için temel şeffaflık gereksinimleri, veri yönetimi hakkında detaylar açıklama ve AB’nin çevresel sürdürülebilirlik çabalarına bir gönderme olarak modelleri eğitmek için harcanan enerji miktarını belirtme gibi kurallar getirmiştir.

Bu sistemlere, kendi ürünlerini geliştiren diğer yazılım geliştiricilerinin üzerine inşağı istemedikleri “sistemik riskler” oluşturan en gelişmiş yapay zeka sistemleri için daha sıkı kurallar uygulanacaktır.

AP yazarı Frank Bajak, Boston’dan katkıda bulundu.